'De School'

Minister van Onderwijs, Marja van Bijsterveldt heeft in augustus 2011 het startsein gegeven voor een proef met flexibele schooltijden. Zeven basisscholen verdeeld over het land doen mee aan dit drie jaar durende experiment. De proef gaat over het mogen meetellen van onderwijstijd in de zomervakantie en het vaker dan zeven keer per jaar toestaan van een vierdaagse schoolweek.

Basisschool ‘De School’ in Zandvoort is al een aantal jaar gespecialiseerd in onderwijs in een niet-reguliere vorm. In 2008 is deze school als eerste in Nederland begonnen met flexibele onderwijstijden en het integreren van onderwijs en opvang. Een verslag over de visie en werkwijze van deze bijzondere school, toegelicht door oprichter en voorzitter van het bestuur, Marjolein Ploegman.

Praktijk

In de praktijk is ‘De School’ vijf dagen per week geopend, van 8.00 tot 18.00 uur, 50 weken per jaar. Er is dus geen reguliere gezamenlijke zomervakantie, en er zijn geen vaste begin- en eindtijden van de schooldag. Het aantal lesuren dat een kind volgt verschilt per leerling, maar is minimaal 940 lesuren per jaar, zoals wettelijk bepaald. Ieder kind volgt een individueel lespakket. Ploegman: “Elke tien weken is er een gesprek tussen de leerling, de leerkracht en de ouder en wordt er een persoonlijk leerplan gemaakt. In de praktijk werken leerlingen afwisselend individueel, in kleine groepjes of grotere groepen”.  

Lessen

Inhoudelijk wijkt de school ook af van reguliere basisscholen. De lessen variëren van de normale taal- en rekenlessen, tot koken, dansen, filosofie en yoga. Het onderwijsaanbod is thematisch opgebouwd. “Elke tien weken staat er een ander thema centraal, bijvoorbeeld 'moderne geschiedenis', 'energie' of 'Europa'”. De school richt zich op de emotionele en verstandelijke ontwikkeling van de leerlingen, evenals op ontwikkeling van creativiteit en het verwerven van sociale, culturele en lichamelijke vaardigheden zoals die zijn gesteld in de ‘kerndoelen primair onderwijs’ (link).

Passend onderwijs

De School is hierin dus een voorloper van een breder project dat dit jaar is begonnen op initiatief van het ministerie van OCW. Volgens De School zijn flexibele tijden een middel om het doel ‘passend onderwijs’ te bereiken. Het credo luidt dan ook: ‘Kinderen krijgen gelijke kansen, als ze ongelijk onderwijs kunnen genieten’.

 Voor ouders biedt de werkwijze van deze school een oplossing voor een probleem waar veel jonge ouders tegenwoordig mee kampen. Het komt vaker voor dat in gezinnen de ouders beiden fulltime (moeten) werken, waardoor kinderen op een school met reguliere schooltijden na school moeten worden opgevangen tot de ouders klaar zijn met werken. Dit vergt vaak een enorme logistieke onderneming. Bij ‘De School’ kunnen ouders hun kinderen tussen 8 en 10 uur ’s ochtends brengen, en ’s middags tussen 16 en 18 uur ophalen. Het voordeel hiervan is dat kinderen de hele dag op één plek zijn waar ze zich kunnen ontwikkelen en dat ouders flexibeler zijn in het indelen van hun werkdag. “Ook de dagelijkse stress van precies op een bepaalde tijd op school moeten zijn, is hiermee weggenomen”.

Negatieve reacties

Een ideale situatie voor ouders. Volgens Marjolein Ploegman stuit ‘De School’ echter nog regelmatig op negatieve reacties, “Onze school heeft al veel aandacht gekregen, maar vaak gebeurt dit op een oppervlakkige wijze als: 'wel heel gemakkelijk voor ouders', 'wat zielig dat kinderen tijdens de zomervakantie naar school moeten' en 'moeten leerkrachten dan nog meer werken'”. De meesters en juffen op de basisschool hebben inderdaad andere werktijden dan de reguliere basisschoolleerkracht, het vergt van hun dan ook een andere inzet. “Maatwerk voor leerlingen is ook maatwerk voor leerkrachten”. Maar in principe werken ook zij 1659 uur, zoals in de cao voor fulltimers is vastgelegd. Het verschil is dat deze uren zijn verspreid over meer werkweken, waardoor er niet per definitie twaalf vakantieweken overblijven. Maar die mogelijkheid is er wel: “Er wordt op rooster gewerkt en iedereen kan zijn voorkeuren aangeven”.

Leerkrachten kunnen dus nog wel zes weken achter elkaar op vakantie in de zomer, maar wel in overleg met de collega’s. Maar ook dit vergt een verandering in de gedachte over het hedendaagse onderwijssysteem. Ploegman: “Onze school is een voorbeeld van een wijziging van de organisatie waardoor mogelijkheden ontstaan om allerlei onderwijsproblemen aan te pakken en op te lossen; een voorbeeld over lef en pedagogisch ondernemerschap die het verschil kan maken”. Volgens Ploegman lost de methode van De School een aantal ‘chronische’ problemen in het onderwijs op. “Zitten blijven, achterlopen, voorlopen, al dan niet doorkleuteren, vervelende gevolgen van dyslexie of ADHD, grijs verzuim vanwege gezinsvakanties die niet matchen met schoolvakanties en te laat komen zijn voorbeelden van problemen die wij bijvoorbeeld niet meer hebben”.

Ploegman heeft een idee in gang gezet dat voor veel mensen nog maar moeilijk te accepteren is. Het blijkt moeizaam loskomen van oude en ‘vastgeroeste’ ideeën over het onderwijs. Echter, wanneer men zich verdiept in het gedachtegoed van deze school, is de oprichting van ‘De School’ een bijna niet te overkomen stap die eigenlijk een logisch gevolg vormt van onze snel veranderende, hedendaagse maatschappij.

Meer lezen over De School en haar visie? Bezoek dan de website.